Stuur deze pagina door naar een vriend of vriendin


 

 

PDF E-mail Print

Behandeling van depressie

Als je minimaal twee weken last hebt van depressieve klachten en je wordt daardoor belemmerd in je dagelijkse bezigheden, is het aan te raden naar de huisarts te gaan. Afhankelijk van de ernst van je klachten (licht, matig, ernstig) kan hij of zij voorstellen direct te starten met een behandeling of om enkele weken af te wachten of je klachten afnemen.

Als je ondanks je depressieve klachten nog wel in staat bent een groot deel van je gewone dagelijkse activiteiten te blijven doen, zal de huisarts je eerst informatie over depressie en leefstijladviezen meegeven. Blijven de klachten in de weken erna onverminderd aanhouden, dan kan de huisarts besluiten andere middelen in te zetten of je doorverwijzen naar een psychiater of psycholoog.

Vaak wordt voor de behandeling van een depressie gekozen voor een combinatie van zowel psychotherapie als medicamenteuze behandeling, dus praten en pillen. Andere vormen van therapie zijn lichttherapie, Electro Convulsieve Therapie (ECT) en overigen.

Psychotherapie

Psychotherapie is een vorm van psychische hulp die kan helpen als je psychische klachten of problemen hebt die je niet zelf kunt oplossen. Bij psychotherapie vinden gesprekken plaats tussen de behandelaar en de patiënt volgens speciale methodieken. Psychotherapie heeft tot doel psychische klachten te verminderen of beter hanteerbaar te maken.

Een psychologische behandeling of psychotherapie door een psycholoog of psychiater kan je op verschillende manieren helpen. Je krijgt steun in het verwerken van de morele pijn en de hopeloze gevoelens die kunnen zijn ontstaan door je depressie. De therapie kan je ook leren op een constructieve manier om te gaan met het leven en pessimistische ideeën, onrealistische verwachtingen of een extreme zelfkritische houding kwijt te raken.

Je kunt leren onderscheid te maken tussen belangrijke en onbelangrijke problemen of positieve doelen te stellen en hoe daarmee om te gaan. Hoe kun je omgaan met stress, je gedrag afstemmen op de omstandigheden en hoe kan je je thuis voelen in relaties?

Er zijn talloze vormen van psychotherapie, waarvan vele nuttig kunnen zijn bij de behandeling van depressie. Cognitieve (gedrags)therapie en interpersoonlijke therapie hebben de meest overtuigende onderzoeksresultaten opgeleverd voor de behandeling van depressie. Gedragstherapie gaat er vanuit dat ongewenst gedrag is aangeleerd en ook kan worden afgeleerd. Met cognitieve gedragstherapie wordt geprobeerd ideeën en oordelen die mensen over zichzelf hebben te corrigeren.

Het resultaat van de therapie is onder meer afhankelijk van de aard van de problemen en je eigen mogelijkheden. Voor het slagen van de therapie is de inzet van jezelf even belangrijk als de deskundigheid van de psychotherapeut. Voor een patiënt is psychotherapie vaak hard werken. Het kan zijn dat iemand zich (tijdelijk) slechter voelt of het idee heeft vast te lopen. Vaak is dat onvermijdelijk, omdat nare of moeilijke dingen het onderwerp zijn van de therapie.

Medicamenteuze behandeling

Er zijn meerdere theorieën over de oorzaak van depressie ontwikkeld zoals een tekort aan signaalstoffen en een verstoorde biologische klok. Belangrijk is dat medicijnen die ontwikkeld zijn op basis van deze  theorieën bewezen hebben antidepressief te werken.

Behandelingen op basis van een tekort aan signaalstoffen

In de jaren ’40 en ’50 van de vorige eeuw kwamen de eerste antidepressiva beschikbaar als geneesmiddel. Dit waren de MAO-remmers en tricyclische antidepressiva. De antidepressieve  werking van deze middelen werd per toeval ontdekt. Men merkte dat deze medicijnen de stemming van depressieve patiënten verbeterde, zonder precies te weten hoe. Later bleek dat zij waarschijnlijk antidepressief werkten door een verhoging van de hoeveelheid van signaalstoffen in de hersenen die een effect hebben op stemming. Het bekendste voorbeeld hiervan is serotonine. Andere voorbeelden zijn noradrenaline en dopamine.

In de loop van de tijd kwamen nieuwere middelen beschikbaar die allemaal vanuit hetzelfde principe werken. Ze verhogen de hoeveelheid van bepaalde signaalstoffen in de hersenen, zoals serotonine, noradrenaline en dopamine of een combinatie hiervan, maar ze werken minder in op de andere systemen in het lichaam in vergelijking tot de oudere medicijnen. Voorbeelden hiervan zijn de SSRI’s (serotonineheropnameremmers) zoals fluoxetine, paroxetine, citalopram en sertraline en de SNRI’s (serotonine- en noradrenalineheropnameremmers), zoals venlafaxine en duloxetine. Een andere variant is bupropion, een middel dat de stemming waarschijnlijk verbetert door de hoeveelheid noradrenaline en dopamine in de hersenen te verhogen. 

Behandelingen op basis van een verstoorde biologische klok

Bij het merendeel van de mensen met een depressie zijn de biologische ritmen verstoord. Hoewel allerlei biologische ritmen verstoord kunnen zijn, merken depressieve mensen niet alle verstoorde ritmen op in het dagelijks leven. Voorbeelden zijn verstoringen in de lichaamstemperatuur en de hoeveelheid van bepaalde hormonen in het bloed. Een verstoord slaap-waak ritme is een voorbeeld van een afwijkend biologisch ritme dat wel opgemerkt kan worden en door veel depressieve patiënten als vervelend ervaren wordt. Ze kunnen problemen hebben met inslapen op het moment dat ze naar bed gaan of ze worden ’s ochtends heel vroeg wakker. Naast een verstoord slaap-waakritme is een ander voorbeeld van een verstoorde biologische klok een gebrek aan alertheid gedurende de dag.

De symptomen van een depressie treden gedurende de dag vaak op in regelmatige patronen, waarbij de symptomen ’s ochtends meestal het ergst zijn. Hierdoor is duidelijk geworden dat een verstoorde biologische klok mogelijk een rol speelt bij het ontstaan, en dus ook wellicht bij de behandeling van depressie. Dit heeft ertoe geleid dat de medische wetenschap zich de laatste jaren gericht heeft op onderzoek naar het herstellen van de biologische klok bij depressieve patiënten, om op die manier de depressie te kunnen behandelen. Het eerste antidepressivum wat op deze theorie is gebaseerd is agomelatine.

Lichttherapie

Lichttherapie wordt met name gebruikt bij patiënten met een winterdepressie (of winterblues). Lichttherapie bevordert op kunstmatige wijze de natuurlijke aanmaak van melatonine en kan daarmee het dag/nacht ritme herstellen. Middels sterk licht zonder UV-straling, wordt het dag/nacht ritme beïnvloed via de ogen.

Lichttherapie lijkt bij de meeste mensen met een winterdepressie of winterblues effectief te zijn. Over het algemeen wordt er een kuur voorgeschreven door uw arts van 5 tot 10 dagen. Gedurende 1 tot 2 uur - meestal in de ochtend - dient de patiënt plaats te nemen achter een lichttherapie-apparaat.

Als er sprake is van een winterblues, dan kan de patiënt zelf een doe-het-zelf lichttherapie-apparaat aanschaffen bij de apotheek of bij een zelfzorgwinkel. Deze kan dan thuis gebruikt worden. Verschillende zorgverzekeraars vergoeden de aanschaf van deze apparaten; informeer hiervoor bij uw zorgverzekeraar.

Lichttherapie kent enkele bijwerkingen. De belangrijkste zijn vermoeide ogen, droge of juist tranende ogen, hoofdpijn en roodheid van het gezicht. Deze klachten verdwijnen meestal binnen enkele dagen.

Voordat met de lichttherapie begonnen wordt kan het raadzaam zijn om een oogspecialist te raadplegen. Met name als er gelijktijdig medicijnen worden geslikt of als er sprake is van een oogziekte. Worden er al medicijnen geslikt die de gevoeligheid van de ogen vergroten, dan is het verstandig om helemaal geen lichttherapie te ondergaan.

Mensen met een manische depressie moeten ook oppassen met lichttherapie, omdat lichttherapie een manische periode kan veroorzaken.

Elektro Convulsieve Therapie (elektroshock)

Elektro Convulsieve Therapie (ECT) werd vroeger ook wel elektroshock-behandeling genoemd. Bij deze behandeling worden de hersenen beïnvloed met behulp van elektrische stroom. In Nederland wordt deze behandeling weinig toegepast.

Elektro Convulsieve Therapie wordt in principe pas toegepast, nadat eerst medicijnen zijn geprobeerd.  De behandeling wordt over het algemeen in overleg met de patiënt en/of de familie van de patiënt toegepast.

De behandeling wordt onder verdoving (narcose) uitgevoerd. Als de verdoving gegeven is en alle spieren zijn verslapt, worden er op het hoofd elektroden geplaatst. Via deze elektroden worden stroomstootjes toegediend. Deze stroomstootjes duren slechts enkele seconden en daardoor trekken de hersenen samen (dit samentrekken wordt convulsie genoemd). Tijdens het samentrekken is de hersenactiviteit sterk verhoogd.

Meestal wordt de behandeling enkele keren per week gegeven en na 4 tot 6 behandelingen kunnen de eerste effecten optreden. Na afloop van de kuur worden meestal antidepressiva voorgeschreven. Dit om een terugval te voorkomen.

Bij de elektro convulsieve behandeling kunnen er bijwerkingen optreden zoals hoofdpijn, een verward gevoel en geheugenproblemen.

In uitzonderingsgevallen wordt de elektro convulsieve therapie ook wel toegepast bij psychiatrische patiënten met een bijvoorbeeld een psychose of manie.

Overige behandelingen

Alternatieve geneeswijzen

Binnen de alternatieve geneeswijze zijn er verschillende behandelingen. Het bekendste middel is St. Janskruid. Dit kruid bevat de stoffen hyperforine en hypericine. Deze stoffen versterken de werking van de stof serotonine in de hersenen. Voor gebruik van St. Janskruid of een andere alternatieve behandeling, is het aan te raden eerst uw behandelend arts te raadplegen.

Slaapdeprivatie

Deze behandeling wordt alleen toegepast als een patiënt opgenomen is. Door het uit de slaap houden van patiënten, wordt geprobeerd de stemming te beïnvloeden.

Looptherapie

Looptherapie bestaat uit een dagelijks ritueel van hardlopen. Dit kan alleen of in groepsverband. Meestal wordt deze behandeling toegepast als een patiënt opgenomen is. Tijdens het hardlopen komen stoffen vrij die het geluksgevoel positief kunnen beïnvloeden.
 

Therapietrouw

Een belangrijk knelpunt bij de medicamenteuze behandeling van depressie is een lage therapietrouw. Therapietrouw is de mate waarin een medicijn volgens voorschrift in wordt genomen, zonder voortijdig met de behandeling te stoppen. Van de patiënten die een antidepressivum gebruiken, stopt een groot aantal in de eerste weken na de start van de behandeling. Dit zou een negatieve uitwerking op de effectiviteit van de behandeling kunnen hebben. 

Er zijn diverse aanwijsbare redenen voor therapieontrouw. Een belangrijke reden voor patiënten om te stoppen is het lang uitblijven van een merkbaar antidepressief effect. Een andere belangrijke reden is het optreden van vervelende bijwerkingen vroeg in de behandeling. De belangrijkste bijwerkingen die leiden tot het stoppen van de therapie zijn maag-darmklachten, slaapproblemen, seksuele stoornissen,gewichtstoename en slaperigheid overdag. Indien u last heeft van bijwerkingen, raadpleeg dan de behandelend arts of apotheker.

Onttrekkingsverschijnselen

Onttrekkingsverschijnselen zijn ongewenste effecten die kunnen optreden bij het abrupt stoppen van een antidepressivum of wanneer antidepressiva worden vergeten in te nemen. Klachten die kunnen optreden indien te snel wordt gestopt zijn onder andere slaapklachten, onrust, griepachtige klachten en hoofdpijn. Het optreden van onttrekkingsverschijnselen bij het stoppen van de behandeling verschilt per antidepressivum.

 

Sociaal Dagboek

Download het Sociaal Dagboek als hulpmiddel bij herstel.

lees meer...

Tips om je beter te voelen

Probeer iets te doen om je somberheid te overwinnen.

Lees meer...

Het verhaal van Mariëtte

Het is nu ruim anderhalf jaar geleden dat ik voor het laatst depressief ben geweest.

Lees meer...