Stuur deze pagina door naar een vriend of vriendin


 

 

PDF E-mail Print

Hoe werkt de biologische klok?

Hoe werkt de biologische klok?

Elk mens heeft een biologische klok. Dit is een aangeboren mechanisme dat ervoor zorgt dat een groot aantal belangrijke lichaamsfuncties volgens een vast ritme plaatsvinden. Denk aan ademhaling, hartslag, stofwisseling, hormoonspiegels, schommelingen in de lichaamstemperatuur en het slaap-waakritme. De biologische klok is een inwendige klok die in een specifiek deel van de hersenen zit, in het gebied achter onze ogen.

Veel van de biologische ritmen zijn 24-uurs-ritmen. De biologische klok wordt meestal gelijk gezet door invloeden van buitenaf. Vooral daglicht is daarbij belangrijk. De ogen spelen hierbij een onmisbare rol. De biologische klok kan echter ook ontregeld raken, door bijvoorbeeld altijd laat naar bed te gaan of in ploegendienst te werken. Maar ook de overgang naar zomer- en wintertijd kan de biologische klok van slag brengen. Het duurt dan een paar dagen voordat je weer lekker in je vel zit. Langer opblijven geeft minder verstoring dan vroeger opstaan. Daarom is het bij opvolgende ploegendiensten aan te raden om zo veel mogelijk te rouleren volgens het schema ochtend-avond-nacht in plaats van omgekeerd.

Een andere verstoring van het biologische ritme is een jetlag. Door het reizen naar een andere tijdszone zijn de biologische klok en daardoor de afstemming van belangrijke lichaamsprocessen ontregeld. Dit merk je aan een gebrek aan energie, concentratieproblemen en een verstoord slaap-waakritme. Binnen een paar dagen past het biologische ritme zich aan en loopt de biologische klok gelijk met de lokale tijd.

Wat is de invloed van de biologische klok op stemming en gedrag?

Doordat de biologische klok veel belangrijke lichaamsprocessen aanstuurt, beïnvloedt deze onze stemming en gedrag. Dit is goed te merken aan alledaagse dingen. Je staat makkelijker op als het buiten licht is en je valt beter in slaap als het donker is. ’s Nachts daalt je lichaamstemperatuur. Daarom hebben mensen soms moeite met inslapen na een activiteit die de lichaamstemperatuur verhoogt, zoals sporten of een warm bad.

Waaraan merk je dat de biologische klok ontregeld is?

Als de biologische klok ontregeld is kunnen allerlei biologische ritmen verstoord zijn. Deze verstoringen hoef je niet allemaal op te merken in het dagelijks leven. Voorbeelden hiervan zijn verstoringen in de lichaamstemperatuur en de hoeveelheid van bepaalde hormonen in het bloed.

Verstoringen waar je wel wat van kunt merken zijn:

Wat is de invloed van de biologische klok op depressie?

Uit wetenschappelijk onderzoek weten we dat veel van de mensen met een depressie een ontregelde biologische klok heeft. Een verstoord slaap-waakritme, een veel voorkomend symptoom van depressie, is een voorbeeld van een afwijkend biologisch ritme, dat door veel depressieve mensen als zeer vervelend wordt ervaren. Ze hebben problemen met inslapen op het moment dat ze naar bed gaan of ze worden ’s ochtends heel vroeg wakker. Overdag zijn ze veel minder alert en vaak erg vermoeid.
Een verstoord slaap-waakritme kan op den duur ook van invloed zijn op het denkvermogen en het functioneren van het immuunsysteem.

Nieuws

‘Geestelijke zorg kiest steeds vaker voor online hulp’

Lees meer...